මෙතෙක් කල් මේ ඉහත මාතෘකාව ඔස්සේ පලකරණ ලද ලිපි පෙලින්. භාවනාව හා එහි වැදගත් කම ගැනත්, අනාපාන සති භාවනාව හා එය කරණ අයුරු ගැනත් කතා කර ඇත්තෙමු. අද අප ඒ ගැන තවත් පුංචි කරුණු කීපයක් කියා දීමට බලාපොරොත්තු වෙමු. භාවනාව යනු ලෝකයාගේ වැඩි අවධානයක් දිනාගත් ඉතාමත්ම යහපත් අධ්යාත්මික ක්රියාවක් වුවත්, ඒ ගැන බොහෝ දෙනාට ඇති වැටහීම ඉතාමත්ම අල්පය. සමහරු භාවනාව ගැන බොහෝ කරුනු කියවා ඇතත් ඒවා ප්රායෝගිකව වැඩීම ගැන අවබෝධයක් ඔවුනට නැත. එබැවින් ඒ ගැන තවත් පුංචි විස්තරයක් සැපයීමට මෙම ලිපියෙන් අප බලාපොරොත්තු වන්නෙමු.
හුස්ම රැල්ල හා විසිරුණු මනස යන මෙය මාතෘකාවේ තබාගෙන භාවනාව ගැන අප විසින් කතා කරනු ලැබුයේ එක් වැදගත් කරුණක් නිසාම බව කිව යුතුය. එනම් අප මෙම ලිපි පෙලෙන් ආනාපානසති භාවනාව ගැන කියා දෙන්නට අදහස් කරන ලද නිසාය. අනාපාන සති යනු හුස්ම ඉහල ගැනීම හා පහල හෙලීම පිළිබදව සිහිය පවත්වා ගැනීමේ භාවනාව ය. ඒ ගැන බුදු රජාණන් වහන්සේ දක්වා ඇති විස්තරය මෙසේ ය.
ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො සතොව අස්සසති, සතොව පස්සසති. දීඝං වා අස්සසන්තො ‘දීඝං අස්සසාමී’ති පජානාති, දීඝං වා පස්සසන්තො ‘දීඝං පස්සසාමී’ති පජානාති. රස්සං වා අස්සසන්තො ‘රස්සං අස්සසාමී’ති පජානාති, රස්සං වා පස්සසන්තො ‘රස්සං පස්සසාමී’ති පජානාති.
මහණෙනි මේ සසුනෙහි භික්ෂුව කැළයකට හෝ ගසක් මුලකට හෝ මිනුස්නගෙන් හිස් වු නිවසකට හෝ යයි. ඔහු පලක් බැදගෙන කය සෘජුව තබාගෙන මුහුණ ඉදිරියට මනසේ අවධානය යොමු කරගෙන වාඩි වි සිටියි. හේතෙමේ අස්වාස කරනු ලබන්නේ සිහියෙන්ම ආස්වාස කරයි. ප්රස්වාස කරනු ලබන්නේ සිහියෙන්ම ප්රස්වාස කරයි. දීර්ඝවසයෙන් ආස්වාස කරනු ලබන්නේ දීර්ඝ ලෙස ආස්වාස කරන බව දැනගනියි. දිර්ඝලෙස ප්රශ්වාස කරන්නේ දිර්ඝලෙස ප්රශ්වාස කරන බව දැනගනියි. කෙටිව අශ්වාස කරන්නේ කෙටිව අශ්වාස කරන බව දැන ගනියි. කෙටිව ප්රශ්වාස කරන්නේ කෙටිව ප්රශ්වාස කරන බව දැනගනියි
ඉහතින් දක්වන ලද බුද්ධ දේශනාවෙන් ආස්වාස ප්රශ්වාසය මුල් කරගෙන සිදු කරනු ලබන භාවනාවේ මුලික කොටස කියා නිමකරන ලදි. එයින් මුලදීම ආනාපාන සති භාවනාවට අවශ්ය පසුබිම නිර්මාණය කරගැනීම ගැන වදාරණ ලදි. එනම් කැළයකට හෝ ගසක් මුලකට හෝ මිනිසුන් නොමැති හිස් නිවසකට යා යුතු බවය. මෙයින් අදහස් කරනු ලබන්නේ භාවනාව සදහා නිහඩ නිසංසල හුදකලා පරිසරයක ඇති වැදගත් කම බව සිතට ගත යුතුය. පරිසරය එවැනි නිසල බවින් යුතු නම් එය භාවනාවට මහත් උපකාරී වන බැවින් මෙසේ කියා ඇති බවද සිතට ගත යුතුය. මෙම භාවනාව කරනු ලබන ඔබ විසින්ද නිහඩ නිශ්කලංක පරිසරයක් ඒ සදහා තොරාගැනීම කල යුතු අතර එය ඔබේ භාවානාවට පහසු වෙනු ඇත.
කය සෘජුව තබා ගැනීමේදී මැනවින් ආස්වාස ප්රස්වාසයට පහසුවක් වන බැවින් එසේ කියල ලද බව මතකයේ තබාගත යුතුය. පලක් බැදගෙන වාඩීවීම බොහෝ වෙලාවක් කය නිසසලව තබා ගැනීමට උපකාර කරන බැවින් ඒ ඉරියව්ව පිළිබදව මෙහිදී දක්වන ලද බව මතකයේ තබාගතය යුතුය.
මුහුණ ඉදිරියට සිහිය පිහිටුවා ගැනීම යනුවෙන් මා විසින් පරිවර්ථනය කරන ලද්දේ පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා යන පාලි පාඨයයි. එය ගැන ද මදක් පැවසිය යුතුය. ඔබ විසින් ඉබාගතේ ඔබේ කල්පනාව යොමු කොට සිටිය හොත් ඔබගේ අවධානය ඇත්තේ ඒ ඒ දේවල් මතය. එවිට ඔබ හුස්ම ගන්නා බව හෝ හුස්ම හෙළනා බව ගැන දැනීමෙන් සිටීමට ඔබට නොහැකිය. උදාහරණයක් ලෙස ඔබ පිටකොන්දේ වේදනාවකට සිත යොමු කර සිටීනම් එසේත් නැතිනම් ඔබේ අවධානය වෙනත් දෙයකට යොමු වී තිබේනම් ඔබ හුස්ම ගන්නා හෙලන බව ගැන ඔබට නොදැනී යනු ඇත. ඒ ඔබ හුස්ම නොගන්නා නිසා නොව හුස්ම ගැනීම පිළිබද ඔබගේ අවධානයක් නොමැති කම නිසා. හුස්ම ගැනීම හෙලීම සිදු වන්නේ නාසිකාව ඛෙන්ද්ර කරගෙන බැවින් මුහුණේ නාසිකාග්රය කේන්ද්රීය යම් සීමාවකට ඔබගේ මනසේ අවධානය යොමු කර ගැනීම පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා යනුවෙන් කියන ලදි.
අස්සසතී පස්සසතී යනුවෙන් ආස්වාස කිරීම හා ප්රශ්වාස කිරීම කියන ලද අතර එය තමන් විසින් වෙනමම උත්සාහයකින් සිදු කිරීම මෙහිදී අදහස් කරනු නොලබන අතර ඔබ විසින් හුස්ම ගන්නා විට හුස්ම ගන්නා බව දැනගැනීම හා හුස්ම හෙළනා විට හුස්ම හෙලනා බව දැනගැනීමම මෙයින් අදහස් කරනු ලබන බව දැන ගත යුතුය. එය සිදු කරනු ලබන්නේ මෙසේ ය.
මනසේ අවධානය මුහුණ ඉදිරියට යොමු කරගෙන සිටින ඔබට හුස්ම ගන්නා බව සංවේදී වෙයි එවිට ඔබ විසින් හුස්ම ගන්න බව දැනගත යුතුය. එය හුස්ම ගන්නවා හො හෙළනවා ලෙසින් මුඛයෙන් ප්රකාශ කිරීමක් අවැසි නැත. නමුත් ඔබගේ මනසේ යම් මෙනෙහි කිරීමක් ඒ අයුරින් සිදුවිය යුතුය. " හුස්ම ගන්නවා " "හුස්ම හෙලනවා " එම ක්රියාවන් සිදුවෙන මොහොතේම පෙර පසු නොවී ඔබ විසින් ඒ ගැන මනසට හදුන්වා දීම මෙයින් අදහස් කරනු ලබයි. ඔබගේ මනසේ අවධානය වෙනත් බාහිර අරමුනු කරා ඉගිල යාමට නොදී පවත්වා ගැනීමට එම මෙනෙහි කිරීම ඔබට උපකාර වත් වෙනු ඇති.
දීඝං රස්සං. දිර්ඝ ලෙස ආස්වාස කරන විට හා කෙටි ආස්වාසයන් ගැන දැනගැනීමක් ද මෙහි කියා ඇත. සුලභව කතා නොකරන මේ කරුණ ගැනද අප විසින් යමක් පැවසීම යුක්ති යුක්තයයි සිතමු. මෙහිදී යෝගාවචරයාගේ අවධානය වඩාත් සියුම් ලෙස තිවුර කිරීම අදහස් කරනු ලබන බව කිව යුතුය. හුස්ම රැලි සමහර ඒවා කෙටි වන අතර තවත් සමහරක් හුස්ම රැලි දීර්ඝ වේ මනසේ අවධානය හුස්ම රැල්ල වෙතම පවත්වා ගැනීම සිදු කරන යෝගාවචරයාට එය වටහා ගත හැකි වන අතර ඒ ගැන මුලදීම සැලකිල්ලට භාජනය කිරීමට උත්සාහ නොකලද කම් නැත.
දැන් මේ හුස්ම රැල්ල හා විසිරුණු මනස ගැන අප ටිකක් විතර කතා කල යුතු යයි සිතමු. ඔබ දැනට ආනාපාන සති භාවනාව සිදු කරන අයුරු ගැන තරමක දැනුමක් ඇති කෙනෙකි. එසේ ඇති ඔබට මේසේ සිතෙන්නට ද බැරි නැත. මේ මොකද්ද මේ. හුස්ම ගන්න එක හුස්ම හෙළන එක ගැන බලා සිටීම කොහොමද භාවනාවක් වෙන්නේ මේක කිසිම තේරුමක් නැති වැඩක්. මේ වගේ තේරුමක් නැති වැඩකින් ඇති වැඩේ මොකක්දැයි ඔබ සිතනු ඇත.
කාමාවචර එනම් රූප ශබ්ද ගන්ධ රස ස්පර්ශයන් කෙරෙහිම ඇලුනු බැදුණු උපාදින්න. මේ සිත ඒවායින් වෙනස් දෙයකට යොමු කර ගැනීම පහසු නැත. එයට හේතුවක් තිබේ. එනම් ඒවායේ ක්රියාවලිය උපාදානයන් හා බැදී පවතින නිසාය. මේ ගැන කරුනු වටහා ගැනීම පිණිස උපාදානයන් හා ඒවායින් මනසට සිදුවෙන බලපෑම මැයින් අප ලියා ඇති ලිපි පෙල ඔබට උපකාර කරනු ඇති. එය කියවා බලන්න. කරුනු එසේ හෙයින් සිත අස්වාස ප්රස්වාස හුස්ම රැල්ල කෙරෙහි තබාගැනීම කාලය නාස්ති කිරීමකැයි ඔබ සිතන ඇති. දැන් ඒ ගැන යම් පැහැදිලි කිරිමක් කල යුතු යයි සිතනුයේ එබැවිනි.
හුස්ම රැල්ල කෙරෙහි මනසේ අවධානය පවත්වා ගැනීමෙන් මනසට විශාල සහනයක් විවේකයක් අත්විදින්නට අවස්ථාව සැලසෙන අතර ඒ ක්රියාවලිය තුල මනස අභ්යන්තරයේ මෙවැනි සිදුවීමක් සිදුවෙයි. එනම් මනස හුස්ම ගැනීම හෙලීම තුලටම අවධානය පවත්වා ගෙන සිටීම හේතු කරගෙන නොයෙක් බාහිර අරමුණු කරා සිත විසිර යාම ක්රමයෙන් නතර වේ. සිත අනාපාන සතී අරමුණ තුලම ක්රියාත්මක වීමට පටන් ගනී.මෙසේ සිදුවීම අරමුණට සිත දීම හා අරමුණේ සිත හැසිර වීම ලෙස දැක්විය හැකිය. එසේ ඇති කල්හී එය ක්රමයෙන් තව තවත් දියුණු කරන විට පඤ්චකාමයන්ට බැදීම හේතු කරගෙන නොයෙක් අසහනයටත් දුකටත් පිඩාවටත් පත්වු සිතට එයින් දැනෙන විවේකය අති මහත්ය. එම විවේකය මුලික කරගෙන සිත තුල ප්රිතියක් උපදී. එම ප්රීතිය මුල් කරගෙන සැපයක්ද එම සැපය කෙරෙහි මනසේ යොමු වීමක්ද සිදුවේ. මෙය ප්රථම මට්ඨමේ සමාධිය ලෙස හැදින්විය හැකි ය.
මේ සමාධිය වානාහී ලාමක කාමයන් මුල් කරගෙන මිනිසුන් ගොඩ නගන සියළු සැප පරදවන සුළු අතිසය ප්රනීත වු සැප ස්භාවයකි. නිවැරදිව භාවනා කරනු ලබන තැනැත්තාට මේ තත්වයට සිත දියුණු කරගත හැකි අතර එසේ නොහැකි කෙනෙකුටද අවිවේකි මනස විවේකයට පත් කරගැනීමට හා කලබලකාරී දිවිපැවැත්මේ යම් සැහැල්ලුවක් සංවර බවක් සන්සිදීමක් සහනයක් අද්දකින්නටද එය අනිවාර්යෙන්ම අවස්ථාවක් වෙයි. එබැවින් අනාපානසතී භාවනාව හැකි අයුරින් වැඩීමට සිතට ගනිත්වා යනු අපේ පැතුමයි.
විසුරුණු මනසේ ස්භාවයන් සම්පුර්ණයෙන්ම නිවා සුවපත් කිරීමට උපකාර වෙන මේ හුස්ම රැල්ල හා බැදුණු භාවනාව ගැන ලියැවුණු මේ පස්වෙනි ලිපියෙන් එම ලිපි පෙල මෙසේ නිමාවට පත් වෙන බවත් අනාපාන සති භාවනාව කරන්නට ඔබ තුල කැමැත්තක් ඇත්නම් ඒ සම්බන්ධව ඔබ විසින් මෙම උපදෙස් අනුව තම නිවසේදී පුහුණු විය හැකි බවත් . එය සාර්ථකව ඉදිරියට කරගෙන යා හැකි නම් හා එය තවදුරටත් දියුණු කර ගැනීමට ඔබගේ සිතේ යම් උනන්දුවක් අත්සාහයක් ඇත් නම් ඔබ විසින් භාවානාව කියා දෙන ගුරුවරයෙකු ඇසුරු කරන ලෙසත් දන්වා සිටිමි. මක් නිසාද මෙය භාවනාව ගැන කිසිදු අවබෝධයක් නැති අයට ඒ වෙතට පිවිසීම පිණිස කරන ලද සරල පැහැදිලි කිරීමක් පමණක් බැවිනි. සතං සමාගමො හොතු යාව නිබ්බාණ පත්තිය.
ෙබාෙහාම පින් සිදුෙව්වා! ඉතාම වටිනා ලිපි ෙපලක්.
ReplyDelete